Phrasal verbs bez wkuwania — co naprawdę znaczą up, out, off i on

Get up, give up, look up, make up — to samo słówko „up” w czterech zupełnie różnych znaczeniach? Nie do końca. Partykuły mają swoje stałe sensy i gdy je znasz, połowa phrasal verbs tłumaczy się sama.

· 6 min czytania słownictwo B1 phrasal verbs

Phrasal verbs, czyli czasowniki frazowe, to połączenia czasownika z krótką partykułą: get up, turn off, find out. W codziennym angielskim są wszędzie — w rozmowie, w serialach, w mailach z pracy. Native speaker powie raczej find out niż discover i put off niż postpone. Kto ich unika, rozumie podręcznik, ale gubi się w zwykłej rozmowie.

Problem w tym, że uczymy się ich zwykle jak listy przypadkowych par do zapamiętania. Tymczasem partykuły nie są przypadkowe. Każda ma kilka typowych znaczeń, które powtarzają się w dziesiątkach czasowników.

Dwa rodzaje phrasal verbs

Najpierw jedna rzecz, która porządkuje temat:

  • przejrzyste — znaczenie wynika ze składników: sit down (usiąść), come back (wrócić), take out the rubbish (wynieść śmieci),
  • idiomatyczne — znaczenia nie da się zgadnąć: give up (poddać się, rzucić), put up with (znosić, tolerować), look after (opiekować się).

Przejrzystych nie trzeba się uczyć osobno — wystarczy znać czasownik i partykułę. Idiomatyczne trzeba zapamiętać, ale i tu partykuła często podpowiada kierunek znaczenia.

Co wnosi partykuła

Znaczenia partykuł Up: w górę, do końca, więcej. Out: na zewnątrz, odkryć, zabraknąć. Off: odłączyć, odjechać, odwołać. On: włączyć, założyć, kontynuować. Down: w dół, mniej, zapisać. Back: z powrotem, w odpowiedzi. UP w górę · do końca · więcej stand up, eat up, speak up OUT na zewnątrz · odkryć · zabraknąć go out, find out, run out OFF odłączyć · odjechać · odwołać turn off, set off, call off ON włączyć · założyć · dalej turn on, put on, carry on DOWN w dół · mniej · zapisać sit down, slow down, write down BACK z powrotem · w odpowiedzi come back, call back, pay back
Sześć partykuł, które występują w większości codziennych phrasal verbs, i ich najczęstsze znaczenia.

UP — w górę, ale też „do końca” i „więcej”

Pierwsze znaczenie jest dosłowne: stand up, pick up, look up (podnieść wzrok). Drugie jest ważniejsze: up często oznacza dokończenie, wyczerpanie. Eat up to zjeść do końca, use up — zużyć wszystko, fill up — napełnić do pełna, tidy up — posprzątać porządnie. Trzecie: wzrost, więcej czegoś: speak up (mów głośniej), turn up the volume, prices went up.

OUT — na zewnątrz, odkrycie, koniec zapasu

Go out, get out, take out to ruch na zewnątrz. Find out, work out, figure out — wydobyć coś na światło dzienne, zrozumieć, dowiedzieć się. Run out of milk to zostać bez mleka — zapas „wyszedł”. Sold out — wyprzedane.

OFF — odłączenie i oddalenie

Turn off, switch off — wyłączyć (odciąć prąd). Take off — zdjąć ubranie albo wystartować (samolot odrywa się od ziemi). Set off — wyruszyć. Call off — odwołać (spotkanie odłącza się od kalendarza). Put off — odłożyć na później.

ON — połączenie i ciągłość

Odwrotność off: turn on, switch on, put on (założyć ubranie). Drugie znaczenie to kontynuacja: carry on, go on, keep on, hold on (poczekaj, nie rozłączaj się).

DOWN i BACK

Down to ruch w dół (sit down, fall down), zmniejszenie (slow down, turn down the music, cut down on sugar) i utrwalenie na papierze (write down, note down). Back to powrót albo odpowiedź: come back, give back, call back, pay back, write back.

25 czasowników na początek

Lista obejmuje bardzo częste połączenia z codziennej rozmowy i pracy. Nie jest kompletna — to dobry pierwszy zestaw.

Phrasal verbZnaczeniePrzykład
get upwstaćI get up at six.
wake upobudzić sięI woke up late.
give uprzucić, poddać sięHe gave up smoking.
look forszukaćI'm looking for my keys.
look afteropiekować sięShe looks after her mum.
look forward tonie móc się doczekaćI look forward to it.
find outdowiedzieć sięI found out yesterday.
turn on / offwłączyć / wyłączyćTurn off the light.
put onzałożyćPut on your coat.
take offzdjąć; wystartowaćTake off your shoes.
pick uppodnieść; odebrać kogośI'll pick you up at 8.
call backoddzwonićCan I call you back?
fill inwypełnić (formularz)Fill in this form.
run out ofskończyć się (zapas)We've run out of milk.
carry onkontynuowaćCarry on, please.
put offodłożyć na późniejDon't put it off.
call offodwołaćThey called off the meeting.
set upzałożyć, zorganizowaćShe set up a company.
sort outzałatwić, uporządkowaćI'll sort it out.
work outrozwiązać; ćwiczyćWe'll work it out.
get on withdogadywać sięI get on with my boss.
come acrossnatknąć sięI came across an old photo.
go ondziać się; kontynuowaćWhat's going on?
hold onpoczekać chwilęHold on a second.
bring upporuszyć temat; wychowaćDon't bring it up now.

Szyk zdania: gdzie postawić zaimek

Większość phrasal verbs z dopełnieniem jest rozdzielna. Rzeczownik może stać przed partykułą albo po niej:

Turn off the TV. = Turn the TV off.

Ale zaimek musi stać w środku:

Turn it off. — dobrze. Turn off it. — źle.

Zasada do zapamiętania

it, them, him, her, me, us — zawsze między czasownikiem a partykułą: pick her up, call me back, put them on.

Niektóre czasowniki są nierozdzielne — partykuła działa tam jak przyimek i dopełnienie zawsze stoi za nią: look after the kids, look after them; get on the bus, get on it. Słownik zwykle to zaznacza. Jeśli nie masz pewności, ucz się całego zdania z zaimkiem — wtedy szyk zostaje w pamięci razem ze znaczeniem.

Jak się ich uczyć, żeby zostały

  1. Grupuj według partykuły, nie alfabetycznie. Jeden dzień off, drugi out. Mózg łatwiej łączy podobne znaczenia niż przypadkowe pary.
  2. Zawsze w zdaniu i z zaimkiem. Nie „pick up — odebrać”, tylko I'll pick you up at the station.
  3. Zamieniaj formalne słowa na phrasal verbs. Gdy łapiesz się na postpone, continue, discover — powiedz sobie put off, carry on, find out. W rozmowie brzmisz wtedy naturalniej.
  4. Słuchaj, zamiast czytać listy. Phrasal verbs w mowie są szybkie i zlewają się w jedno: pick-it-up, turn-it-off. Ucho musi je usłyszeć wiele razy.

W kursie czasowniki frazowe dostają osobną lekcję na poziomie B1 — Phrasal Verbs at Work — ale pojawiają się wcześniej w dialogach, bo bez nich nie da się mówić o codziennych sprawach. Hasła z partykułami znajdziesz też w słowniku kursu z nagraniem wymowy.

Przećwicz to w kursie — pierwsze lekcje za darmo

Angielski w głowie prowadzi od A1 do B2 w 72 lekcjach: każde słowo i zdanie z nagraniem lektora, ćwiczenia sprawdzają się same. Cały kurs kosztuje 150 zł albo 34 € za 12 miesięcy (ok. 41 gr dziennie) albo 300 zł / 69 € na zawsze. Płacisz raz, nic nie odnawia się samo.

Zacznij lekcję 1 za darmoZobacz program kursu

Najczęstsze pytania

Co to są phrasal verbs?

To połączenia czasownika z partykułą, na przykład get up, turn off, find out. Często mają znaczenie inne niż sam czasownik i są bardzo częste w potocznym angielskim.

Ile phrasal verbs trzeba znać?

Nie ma jednej liczby. Kilkadziesiąt najczęstszych, takich jak get up, find out, look for, turn on, pick up czy give up, wystarcza, żeby swobodnie rozumieć i prowadzić codzienne rozmowy. Kolejne dochodzą z czytaniem i słuchaniem.

Dlaczego mówi się „turn it off”, a nie „turn off it”?

Przy rozdzielnych phrasal verbs zaimek (it, them, him, her) musi stać między czasownikiem a partykułą. Rzeczownik może stać w obu miejscach: turn off the TV albo turn the TV off.

Czy phrasal verbs można zastąpić zwykłymi czasownikami?

Często tak — put off to postpone, find out to discover. Wersje jednowyrazowe brzmią jednak bardziej formalnie, a w rozmowie native speakerzy używają głównie phrasal verbs, więc trzeba je przynajmniej rozumieć.

Jak najszybciej nauczyć się phrasal verbs?

Grupując je według partykuły (wszystkie z off, potem z out), ucząc się w całych zdaniach z zaimkiem i dużo słuchając. Znajomość typowych znaczeń up, out, off i on pozwala zgadywać wiele nowych połączeń.

Czytaj też

← Wszystkie artykuły