Przedimki to najkrótsze słowa w angielskim i jednocześnie te, w których Polacy mylą się najdłużej. Powód jest prosty: w polskim nie ma ich wcale. Mówimy „kupiłem samochód” i „samochód stoi pod domem”, a słuchacz z kontekstu wie, czy chodzi o jakiś samochód, czy o ten konkretny. Angielski każe to powiedzieć wprost — przedimkiem.
Dobra wiadomość: nie trzeba uczyć się list wyjątków, żeby mówić poprawnie w dziewięciu zdaniach na dziesięć. Wystarczy przyzwyczaić się do zadawania sobie trzech pytań przed każdym rzeczownikiem. Reszta to kilka stałych połączeń, które zapamiętasz przy okazji.
Trzy przedimki i ich zadania
Zanim przejdziemy do decyzji, krótko o tym, co każdy z nich znaczy.
- a / an — jeden, jakiś, któryś z wielu. Używasz go tylko z rzeczownikami policzalnymi w liczbie pojedynczej: a car, an apple. Nie istnieje „a cars” ani „a water”.
- the — ten konkretny, wiadomo który. Pasuje do wszystkiego: liczby pojedynczej, mnogiej i rzeczowników niepoliczalnych: the car, the cars, the water.
- brak przedimka — mówisz o czymś ogólnie, w ogóle, jako o kategorii: Cars are expensive. Water is important. I like music.
O wyborze między a i an decyduje dźwięk, nie litera. an stawiasz przed samogłoską w wymowie: an hour (h nieme), an MBA, ale a university (bo wymawia się „ju”) i a European country.
Trzy pytania, które rozstrzygają większość przypadków
Przed rzeczownikiem zatrzymaj się na pół sekundy i zapytaj siebie po kolei:
- Czy słuchacz wie, o który konkretnie chodzi? Jeśli tak — the. Wie, bo już o tym mówiliście, bo jest jedyny w sytuacji (the door w pokoju z jednymi drzwiami), bo jest jedyny na świecie (the sun), albo bo dookreślasz go w zdaniu (the book I bought yesterday).
- Jeśli nie wie — czy to jedna rzecz, którą da się policzyć? Jeśli tak — a albo an.
- Jeśli to liczba mnoga albo coś niepoliczalnego i mówisz ogólnie — bez przedimka.
Kolejność ma znaczenie. Wielu uczących się zaczyna od pytania „policzalne czy nie?” i wtedy wychodzi a sun albo I like the music w znaczeniu „lubię muzykę w ogóle”. Najpierw zawsze „czy wiadomo, o który”.
Pierwsze i drugie wspomnienie
Najczęstszy wzór w opowiadaniu: coś pojawia się po raz pierwszy z a, a kiedy wracasz do tego samego, zmienia się na the.
I saw a dog in the park. The dog was huge. — Widziałem w parku psa. Ten pies był ogromny.
We stayed in a small hotel. The hotel had no lift.
Zauważ, że in the park ma the od razu — bo z kontekstu chodzi o park w okolicy, który obaj rozmówcy znają. To ten sam mechanizm co the door, the kitchen, the boss: w danej sytuacji jest jeden, więc słuchacz wie, który.
Mówienie ogólnie: bez przedimka
Tu Polacy najczęściej dodają the tam, gdzie go być nie powinno. Gdy mówisz o czymś jako o kategorii, w liczbie mnogiej albo o rzeczy niepoliczalnej, przedimka nie ma:
| Ogólnie (bez przedimka) | Konkretnie (the) |
|---|---|
| I don't like coffee. | The coffee in this office is awful. |
| Children need sleep. | The children are in the garden. |
| Life is short. | the life of my grandfather |
| Money isn't everything. | Where's the money I gave you? |
Prosty test: jeśli po polsku możesz dodać „w ogóle” albo „jako takie” i zdanie dalej ma sens — przedimka nie dajesz.
The people are friendly here brzmi tak, jakbyś mówił o konkretnej grupie, którą wskazujesz palcem. O ludziach w ogóle mówi się People are friendly here.
Zawody, posiłki, miejsca — stałe zwyczaje
Kilka obszarów ma swoje przyzwyczajenia, które warto po prostu przyjąć:
- Zawód zawsze z a/an: She's a nurse. I'm an engineer. Po polsku mówimy „jest pielęgniarką” bez niczego, dlatego She is nurse to jeden z najbardziej rozpoznawalnych błędów Polaków.
- Posiłki zwykle bez przedimka: have breakfast, after dinner, What's for lunch?
- Instytucje w swojej funkcji bez przedimka: go to school, be in hospital (brytyjskie), go to bed, at work, at home. Gdy chodzi o budynek, a nie o jego funkcję, wraca the: I went to the school to talk to the teacher.
- Instrumenty z the: play the piano, ale sporty bez: play football.
- Unikaty z the: the sun, the internet, the government, the police.
Nazwy własne i geografia
Większość nazw własnych przedimka nie ma: Poland, London, Lake Como, Mount Everest, Oxford Street. The pojawia się w kilku grupach:
- kraje w liczbie mnogiej lub z wyrazem „unia, królestwo, republika”: the Netherlands, the USA, the UK, the Czech Republic,
- rzeki, morza, oceany, pasma górskie: the Vistula, the Baltic Sea, the Alps,
- niektóre budynki i instytucje: the British Museum, the White House.
Nie musisz zapamiętywać tego od razu w całości. Przy nazwach geograficznych błąd rzadko utrudnia zrozumienie — przy zawodach i mówieniu ogólnie utrudnia znacznie częściej.
Jak się tego nauczyć w praktyce
Przedimków nie uczy się z tabel, tylko z całych zwrotów. Kilka sposobów, które działają:
- Zapisuj słówka razem z przedimkiem albo w zwrocie. Nie „job — praca”, tylko a job, get a job, at work. Wtedy w głowie zostaje gotowy kawałek, a nie gołe słowo.
- Czytając, zakreśl na jednym akapicie wszystkie przedimki i przy każdym zadaj sobie trzy pytania z tego artykułu. Pięć minut takiej pracy daje więcej niż godzina reguł.
- Powtarzaj zdania na głos za nagraniem. Przedimki są w mowie nieakcentowane i zlewają się z rzeczownikiem — słychać je dopiero, gdy wiesz, że tam są. Powtarzanie przyzwyczaja ucho i usta jednocześnie.
- Nie poprawiaj się w trakcie mówienia. Błąd w przedimku prawie nigdy nie zmienia sensu na tyle, żeby rozmówca nie zrozumiał. Wróć do niego po rozmowie, nie w środku zdania.
Pełne zestawienie z przykładami znajdziesz w dziale przedimki na mapie gramatyki, a pierwsze ćwiczenia z a/an są już w lekcji 1, która jest otwarta bez opłaty.
Szybkie ćwiczenie
Uzupełnij przedimkiem albo zostaw puste. Odpowiedzi niżej.
- My brother is ___ teacher.
- I don't like ___ horror films.
- Can you close ___ window, please?
- She has ___ interesting job.
- ___ sun is very strong today.
- We had ___ lunch at a small café.
Odpowiedzi: 1. a (zawód), 2. bez przedimka (ogólnie), 3. the (wiadomo które), 4. an (samogłoska w wymowie), 5. The (jedyne), 6. bez przedimka (posiłek).
Przećwicz to w kursie — pierwsze lekcje za darmo
Angielski w głowie prowadzi od A1 do B2 w 72 lekcjach: każde słowo i zdanie z nagraniem lektora, ćwiczenia sprawdzają się same. Cały kurs kosztuje 150 zł albo 34 € za 12 miesięcy (ok. 41 gr dziennie) albo 300 zł / 69 € na zawsze. Płacisz raz, nic nie odnawia się samo.
Zacznij lekcję 1 za darmoZobacz program kursuNajczęstsze pytania
Kiedy używać „an” zamiast „a”?
Przed słowem, które w wymowie zaczyna się od samogłoski: an apple, an hour, an MBA. Decyduje dźwięk, nie litera — dlatego mówi się a university i a European, bo te słowa zaczynają się od dźwięku „ju”.
Czy przed zawodem zawsze stawia się „a”?
Tak, gdy mówisz, kim ktoś jest: She's a nurse, I'm an electrician. Bez przedimka zdanie brzmi nienaturalnie i to jeden z najczęstszych błędów Polaków.
Dlaczego mówi się „I like music”, a nie „I like the music”?
Bo chodzi o muzykę w ogóle, jako kategorię. The music oznaczałoby konkretną muzykę, na przykład tę, która właśnie leci.
Czy błąd w przedimku przeszkadza w komunikacji?
Zwykle nie — rozmówca zrozumie zdanie. Przedimki wpływają jednak na to, jak naturalnie brzmisz, i mają znaczenie w tekstach pisanych oraz na egzaminach.
Jak najszybciej nauczyć się przedimków?
Ucząc się słówek w zwrotach razem z przedimkiem (a job, at work, the internet) i powtarzając na głos zdania za nagraniem. Reguły pomagają zrozumieć, ale nawyk buduje się na gotowych kawałkach języka.